1. Sayı — Kasım 2025

Mahtumkulu Firâkî

Arif Altunbaş Yazar

14 Temmuz 2026 2 DK 642 OKUNMA

Mahtumkulu Firâkî, Türkmen edebiyatının ve millî kimliğinin en önemli kurucularından kabul edilen 18. yüzyıl mutasavvıfı ve filozof ozanıdır. Şiirlerinde kullandığı Firâkî mahlasıyla tanınan şair, dağınık haldeki Türkmen boylarını şiirleriyle birleştirerek ortak bir millî şuur ve bağımsızlık bilinci aşılamıştır.Türkmenistanın Yunus Emresi diyebileceğimiz bir Tasavvuf şairidir. Mahdum Kulu, duygularını, düşüncelerini ve yaşam deneyimini Türkmen edebiyatına yansıtan ve yaşatan önde gelen bir Türkmen Şairi ve edebiyatçısıdır. Mahdum Kulu, İran’ın Türkmen Sahra bölgesinde 1733 yılında “Hacı Kavuşan” köyünde doğup büyümüştür. Mahdum Kulu, çocukluğunun erken yaşlarında dini eğitimi ile birlikte dönemin bilimlerini öğrenmeye başlar ve daha sonra Türkistan’ının ünlü medreselerinde öğrenimine devam eder. Türkistan bölgelerini seyahat eder ve döneminin hocalarıyla tanışır ve onların ilim meclislerine katılır. Mahdum Kulu’nun yazılı eserlerinden günümüze gelen Divanı, Türkmen yazılı edebiyatının başta gelen kapsamlı ve yazılı eserlerden sayılmaktadır. Şair, bu eserde yaşadığı bölge ve dönem itibariyle Türkmenlerin toplumsal değerlerini, geleneklerini, insani ve milli duygularını, acılarını ve direnişlerini kendi ana dili Türkmencenin ince detaylarıyla şiir kalıpları çerçevesinde ortaya koymuştur. İlim ve irfan aşkı ile büyüyen ve toplumunun insani ve milli değerlerini bir büyük güç ve onur bilen Mahdum Kulu, kişiliği, düşünceleri ve yaşam deneyimiyle eserini bütün Türkmenlerin anısında canlı tutmayı başarmıştır. Şair 1797 yılında, 64 yaşında iken Türkmen Sahra “Aba Sari Çeşmesi” bölgesinde vefat etmiştir.

Yazar

Arif Altunbaş

– Hayatın İçinden Bir Kalem 1954 yılının Aralık ayında, Manisa’nın Ahmetli kazasına bağlı Tatar Ocağı (Ataköy) köyünde dünyaya gelen Arif Altunbaş, yedi kardeşin beşincisi olarak köyünün bereketli topraklarında büyüdü. İlk öğrenimini köy okulunda tamamladıktan sonra Uşak İmam Hatip Lisesi’nde orta ve lise eğitimini sürdürdü. Ardından Ankara Aydınlık Evler Lisesi fark derslerini vererek ikinci bir lise diploması kazandı. Gençlik yıllarında azmi, mücadeleci yaratılışı ve çalışkanlığıyla Ankara 19 Mayıs Gençlik ve Spor Akademisi’ne girdi; 1974–1978 yılları arasında Yönetim ve Spor Bilimleri Bölümü’nden mezun oldu. Üniversite yılları ve sonrasında, İslami gençlik hareketlerinin içinde aktif bir rol üstlendi. Milli Türk Talebe Birliği Spor Kolu Başkanlığı, Ankara Yeni Mahalle MTTTB Başkanlığı, Akıncılar Teşkilatı Genel Başkan Yardımcılığı ve Türkiye İmam Hatip Liseleri Mezunları Federasyonu Genel Başkanlığı gibi görevlerde bulundu. Bu dönemde kalemiyle de öne çıktı; Milli Gazete, Yeni Devir, Mavera, Edebiyat ve daha birçok dergide yazıları, makaleleri ve şiirleri yayımlandı. 1980 darbesi sonrası yurtdışına çıkmak zorunda kalan Altunbaş, 1986’da vatandaşlıktan çıkarıldı ve tam 25 yıl boyunca vatansız yaşadı. Bu yıllar boyunca Avrupa’da Müslüman gençlik çalışmalarına öncülük etti; arkadaşlarıyla birlikte Yorum Dergisi’ni çıkardı. Almanya’da Avrupa Milli Görüş Teşkilatı Avrupa İslamcı Gençlik Genel Başkanlığı görevinde bulundu. Avusturya’da öğretmenlik sınavını kazanarak Viyana’da sekiz yıl boyunca İslam Dini öğretmenliği yaptı. Aynı zamanda Pedagoji Akademisi, Doğu Dilleri ve Sosyoloji Fakültesi derslerine iştirak ederek akademik birikimini zenginleştirdi. 2009 yılında Türkiye’ye dönüş yapan Altunbaş, 2013 yılından bu yana Haber7 sitesinde köşe yazarlığı yapmaktadır. Ayrıca yazıları ve şiirleri Akıncılar Dergisi ile Edebiyat ve Medeniyet dergilerinde yayımlanmaktadır. Bugün Balıkesir’de yaşayan Arif Altunbaş’ın yayımlanmış beş kitabı ve üzerinde çalıştığı yeni eserleri vardır. Onun kalemi, , gençlik yılları ve hareketlerinin coşkusunu, sürgün yıllarının hüznünü İslami düşünce ve edebiyatın derinliklerini bir araya getirerek okurlarına hem şahsi bir yolculuk hem de toplumsal bir hafıza sunmaktadır.